ANI-ARAŞTIRMA

Eski Ünye Fotoğrafları ve Eski Ünye Evleri

 Babamın asker dönüşü getirmiş, keşfetmeye çalışırken iyice bozduğum fotoğraf makinesi çocukluğumdaki maceram. Sonra bayan fotoğrafçı Leylüfer (Nilüfer) teyze!.. annelerimizin, teyzelerimizin fotoğrafçısı. Biraz daha büyüdüğümde fotoğrafçı Hacı Hüseyin ÖNDERSEV. Daha sonraki günlerimde Orta Çarşı Caddesindeki evimizden komşumuz fotoğrafçı Hüseyin KELEŞOĞLU Nam-ı diğer Akrep İsin, altın kalpli Öcü Osman kardeşimin babasının dükkanındaki görsel tanışıklık. Fotoğraf Makinesi ve Fotoğraf ile ilk buluşma liseli yıllarımda, Alman Voklander marka 50mm Leica tip fotoğraf makinesi ile oldu.

Bahçeli şirin Ünye Evleri düzeninin apartmanlara yenik düşüşünü yaşadım Ünye de. Böylelikle Eski Ünye’ de kazınmış oldu belleğime. Ankara’da geçen öğrencilik yıllarım ve devanındaki gurbetciliğimde hep Ünye özlemi ile yaşadım. Evlilik, çocuklar, yaşam mücadelesi ile geçen Ünye’ deki yıllarımın sonunda 1981 yılında gurbete çıkışla başlayan hiç bitmeyecek Ünye özlemi ÜNYE EVLERİ konusunda bilinçlenmemin başlangıcı olmuştur.

Ünye ye her geldiğimde evlerinin sırası ile yok oluşları apaçık farkedebiliyordum. Ünye’nin silüeti hızla değişiyordu. Değiştikçe içim acıyordu. Ünye evlerinin konumları ve korunmaları ile ilgili ilk mesajı fotoğraf sergisi ile vermeliydim. Öyle de yaptım. Ünye Turizm Festivalinin Kültür Etkinliği içinde birinci sergimi 1990 yılında açtım. O zaman Ünye de Akbank’ ın üst katında bir sergi salonu vardı. Ancak bankanın içinden çıkılabiliyordu. Güvenlik nedeni ile buraya müsaade alamadım. Sn. Yusuf ALVER’ in Belediye’ nin karşısındaki boş dükkan geniş ve boş bir sergi mekanı oldu bana. O zamanki Belediye Başkanı Sn. Sami SOYSAL’ın desteklerini gördüm. Fotoğrafların baskılarını gerçekleştiren Zalim GÜNEŞ’ in içten gayretlerini unutamam. Bu ilk sergimin benim için iki önemi vardı. Birincisi; Ünye’ deki yerleşim biçimleri, konumları ve yapı tekniği itibarı ile özellikler içeren Ünye evlerinin korunmasına yönelik bilinç oluşturmak ve verdiğim mesaj, ikincisi Ünye’ de açılan ilk fotoğraf Sergisi oluşu. 

Şantiyecilerin çantaları elindedir, yatakları sırtların da sarılı.Perşembe Hv.Lojmanları inşaatı,Altınkaya Barajı,Düzce Otoyol İnşaatı ve Ünye Liman İnşaatı’ndan sonraki durak Bolu Dağı Tüneli ve Otoyolu İnşaatındaki uzun bir soluklanma..10 yıllık  macerada 1991 yılında Bolu Kültür Müdürlüğü Sergi Salonundaki  sergim yine Ünye evleri içerikliydi, ama 1. sine göre daha donanımlı 2.ci sergim. Bu sergimin bende unutulmaz bir anısı da Sevgili Ufuk MİSTEPE ile yollarımızın bu sergide kesiştiğidir. Bolu’da kaldığım zaman içersinde Mudurnu, Göynük,Taraklı ve Dokurcun Mimarisi ve evlerini inceleme ve fotoğraflama fırsatını da buldum.

Bolu’ dan sonraki durak Karadeniz Otoyolu Bolaman-Perşembe kesimine gelişim ile Ünye evleri ana tema olmak üzere diğer fotoğraflarının ilavesi ile 3. sergimi Ünye Ticaret Odası Sergi Salonunda gerçekleştirdim. Fotoğraf satışımı bu sergide yaptım. Elde edilen gelir ile Ünye Devlet Hastanesi ek bina yapımını gerçekleştirmeyi amaçlayan üyesi olduğum ÜNSEV’ e gelir sağlayacak ilk ateşi yaktım. Karınca misali amacıma ulaştım.   

Birde Eski Ünye Fotoğrafları var. Siyah Beyaz Ünye manzaralarını fotoğraf Sergisi ile günümüze ulaştırılmasındaki en büyük emek ve çaba Resim Öğretmeni Sn. Nazlı SENALP’indir. Serginin gerçekleştirilmesi Sürecinde yaptığım yardım ve fayda için mutluluk duyuyorum. Sergilenen fotoğrafların büyük çoğunluğu Sn. Yusuf ALVER tarafından çekilmiştir. Sergi davetiyesinde isimleri yazılı yardımlarını esirgemeyen hemşehrilerimize şükranlarımı yineliyorum. Düşünce dünyamın oluşmasında ve dünya görüşünün gelişmesinde etkili olan kişilerdin biri fotoğrafların sahibi Sn. Yusuf ALVER’ i saygı ve minnetle anıyorum.

Bilgisayar ile Balaman-Perşembe yolu inşaatı işinde tanıştım. Birlikte çalıştığım genç mühendislerim o güne kadar çektiğim sergilenmiş ve sergilenmemiş fotoğraflar ile birlikte Sn. Nazlı ŞENAP ile gerçekleştirdiğimiz serginin fotoğraflarını web sitesinde internet kullanıcılarının hizmetine sundular. Aynı zamanda bu fotoğrafları içeren CD ler Ünye’den, Elazığ’ dan İstanbul’ dan İzmir’ den Adana’ dan, Ankara’ dan, Almanya ve Fransa’ dan talep eden tüm hemşehrilerimin, Mimarlık ve Sanat Tarihi öğrencilerinin dönem ödevleri ve tez çalışmalarındaki faydalanmalarına karşılık talebi olmaksızın sunulmuştur.

Bu fotoğraflardan Ünye evlerinin yapıldıkları yıllara ait; yaşam biçimleri, örf-adet, yapım yöntemleri, yapı malzemeleri, iklime göre tasarlanmış yaşam alanı sırları, şehircilik anlayışı, bahçe düzenleri, ev ekonomisi için planlanan katkıları ve daha birçok kültürel olguların ipuçlarını, çok başarılı ince detaylarını bulabiliriz.

Bugün itibarı ile gelinen nokta fotoğrafın bilgiye ulaşılan belge olarak kullanılması bilincinin Ünye’mizde de gelişerek yerleşmiş olması. Eren TOKGÖZ olarak adıma çıkardığım en büyük kazanım; bugüne kadar sarfettiğim emeğin boşa gitmediğini ve neticesinde oluşan bilinci görmek, yeni girişimlere şahit olmak. Mutluluk duyuyorum. Kurumların desteğinde ve kişisel çabalarla değişik konu içerikli eski zaman fotoğraflarını kapsayan sergiler genç arkadaşlarımız tarafından gerçekleştiriliyor. Özellikle Ünye Yerel Tarih gurubunun düzenlediği “Çınarın Gölgesinde” sergisi unutulmaz güzellikte. Ünye tarihine ışık tutacak eski zaman fotoğraflarının derlenip toplanmasına öncülüklerden hemşehrilerime şükranlarımı sunuyorum.

Paylaşmak insanoğlunun tattığı en güzel duygulardan biri .... Broşür, kitap, dergi ve internet sitelerinde yayınlanan fotoğrafları Eren TOKGÖZ ismini kaynak göstererek kullanılmasından mutlu oluyorum. Kaynak göstermeden fotoğraflarımı kullanan arkadaşlarda var. Bir diğer grup arkadaşlar da fotoğraf altlarındaki isimlerimi siliyor veya yerine kendi isimlerini yazarak Web sitelerinde yayınlıyorlar. Hangi usulle olursa olsun bu tür istismarlardan üzüntü duymamak mümkün değil. Bu arkadaşları daha duyarlı ve duraylı olmaya davet ediyorum.

Ünye’ nin ilk fotoğrafçısı Hüseyin ŞEN’ i, bayan fotoğrafçı Leylüfer (Nilüfer) hanımefendiye, Hacı Hüseyin ÖNDERSEV’ i fotoğrafçı Baba YAVAŞ’ı, Hüseyin KELEŞOĞLU nu  Foto Yayla Nevzat’ı, Foto Seyit’i,   saygı ve rahmetle anıyorum. Gönlüne Ünye sevdası koymuş herkese sevgiler ve saygılar ve dostluklar sunuyorum.

01.Mayıs.2006,Üsküdar/İSTANBUL