Kanije Kalesi Kumandanı Gazi Tiryaki Hasan Paşa, Osmanlı Devleti'nin namlı bir paşası olup, kendisinin Ünyeli olduğunu iddia ediyoruz.

Şöyle ki; Cumhuriyet Gazetesi'nin 1950'li yıllarda yayınladığı tarihi "Osman Gazi'den Atatürk'e" adlı eserde, Paşa'nın doğduğu yer ile nerede öldüğü, pek belli olmamakla beraber, o eserde şöyle bir cümlesi var "Ben Karadenizli yalı uşağıyım, ömrümün çoğu denizlerde gemiştir." Bu söze dayanarak, ayrıca vücut yapısı ince uzun, esprili, zeki, şakacı bir tip oluşu Karadenizli olduğunun ispatı gibidir.
Eski Belediye Başkanları'ndan Müftüzade Remzi Efendi'nin oğlu CHP Milletvekiliği yapmış Muammer Tekin Ağabey de bu konuda bana, " Ben büyüklerimden, zamanın kadı ve hocalarından işittiklerinm Gazi Tiryaki Hasan Paşa'nın Ünyli oluşu ve Ünye'de öldüğüdür."

1600 yılına ait Kanije Kalesi'nin bakır üzerine işlenmiş bir gravürü.

1611 yılında I.Sultan Ahmet zamanında burada ölmüştür. 1920'li yıllarda Saraycamii ile eski adı Anafarta İlkokulu arasında eski Ulu Türk mezarlığı varmış, bu mezarlık o tarihlerde, devrin belediyesince sökülmeye başlanmış sökülen topraktan çıkarılan kabir taşlarından birinde şu ibare yazılıymış "Kanije Kalesi Fatihi Tiryaki Hasan Paşa'nın ruhuna...vs" diye başlayan yazılı taşı belediyeciler hemen alarak belediyeye getirmişler ve koruma altına almışlar.

Gel zaman git zaman seçim kavgası memleket davası vs. Taş unutulup, kayıp olmuştur. Rahmetli Muammer Abi dürüst namuslu vatansever bir hemşehrimizdi. Sonradan eski yaşlı okul mezunu Ünyeliler'e bu konuyu sorduğumda onlar da buna yakın beyanlarda bulunmuşlardır.

Tiryaki Hasan Paşa gene onlardan duyduğuma göre yaşlılığında Ünye'ye yerleşmiş hükümet gene ona vazife vermiş. Donanmayı humayun emirliğini burada yaparmış yani donanmanın bir kısmı ip imalat çıma işleriyle uğraşırmış. Malum Ünye Sancaklığı'nın en önemli ürünlerinden biri de kendir ve kenevirmiş. Hatta o zamanda adı Kenehor olan bugünki adı ile Velibayraktar Köy ve civarlı çok güzel sağlam kendir kenevir yetiştirirlermiş. Kenehorda rumca kendir anlamına gelirmiş.

Tiryaki Hasan Paşa'nın Ünye'deki Mezarı (2005)

Hayatı doğduğundan ölümüne kadar devlet hizmetinde geçen Gazi Tiryaki Hasan Paşa büyük bir insandır. Mezarı bugünki ifade ile Adliye ile Anafarta Okulu'nun arasından geçen yolun başındadır.

Kaynak : Oney'den Ünye'ye (1995) , Haz:İ.Tosun