KANİJE KALESİ VE TİRYAKİ HASAN PAŞA HİKAYESİ Yaşar Karaduman (Araştırmacı Yazar)

Afyon çekme düşkünlüğü ile bilinen Tiryaki Hasan Paşa 1521 yılında dünyaya gelmiştir. Adını da bu alışkanlığı yüzden almıştır. Doğduğu yer hakkında kesin bir bilgi yoktur. Sarayda eğitim almış ve Sultan III.Murat'ın Manisa'da Şehzade olarak bulunurken onun baş muhasipliğini (hesap işleri) yapmıştır. Sultan III.Murat (1546-1598) , Kanuni'nin torunu II.Selim'in (Sarı Selim) oğludur.

Kanije Kalesi'nin bakır üzerine yapılmış bir gravürü

Çeşitli devlet hizmetlerinde bulunan ve kahramanlığı, cesareti, mertliği ile ün salan Tiryaki Hasan Paşa, Macaristan'da o zaman Osmanlı Sancağı olan Zigetvar'da 20 yıl beylik yapmış, 1594 yılında isteği üzerine yine Osmanlı'nın çok önemli kalelerinden biri olan Kanije Kalesi Komutanlığı'na getirilmiştir.

Kanije'nin (Nagykanizsa) Macaristan haritası üzerindeki yeri. Yukarda, Zigetvar (Szekesfehervar) ve Estergon (Esztergom) görülmektedir.

Bu vazifedeyken, kale çok üstün düşman kuvvetleri tarafından kuşatılmış. Kuşatma (16 Kasım 1601)esnasında gösterdiği kahramanlık ve ani karar verebilme yeteneği sayesinde düşmanı ağır bir yenilgiye uğratmış (16 Kasım 1601), tarihe Kanije Kahrama'nı olarak geçmiştir. Bu zaferden sonra, haber İstanbul'a ulaştığı zaman Padişah III.Mehmet, kendisine mareşallik-vezirlik rütbesi, üç hilalli sancak ve padişah hatt-ı hümayunu vermiştir. Padişah hümayununda "Berhurdar olasın, seninle olan asker kullarım manevi oğullarımdır" diyerek onurlandırmıştır.

Kanije'nin bugünki hali

1611 yılında Budin (Budapeşte) Valisiyken vefat ettiği ve mezarının Budapeşte'de olduğu söylenir. Türklerin Kanije, Macarların Nagykanitza-Konizsa-Kanjiza dedikleri Kanije, Macaristan'ın Slovenya ve Hırvatistan sınırına yakın, 50.000 nüfuslu bir kasabadır. Kale ise harap haldedir. Onarılması için girişimler başlatılmıştır. Kanije Belediye Başkanı onarım için Türk Konsolosluğu'ndan yardım talep etmiştir. (Manşet Gazetesi, 06.05.2005)

Değişik bir açıdan, Tiryaki Hasan Paşa'nın Ünye'deki mezarı

Değerli insan, öğretmen yazar Hasan Tahsin Kadıoğlu, Tiryaki Hasan Paşa'nın 1611 yılında Ünye'de öldüğünü ve mezarının da Ünye'de olduğunu yazmaktadır. Bu güzide insan, benim de hocamdı. Gençlik yıllarımda Ünye'de yerel bir gazetede çalışırken her akşam gazetenin önünden geçer, geçerken cama vurur , "Şair, bugün ne haberler var ? Vukuat var mı ? "diye takılırdı, beni destekler, uyarır ve yardımcı olurdu. Nur içinde yatsın.

İstanbul, 19.09.2005