Cumhuriyetin ilk yıllarında Anadolu Kültürünün temellerini yakalamak ve toplumsal hayatı zenginleştirmek amacına yönelik Halkevleri kuruldu.

Halkevlerinde tiyatro, halk-Türk musikisi, folklor çalışmaları ile birlikte çevre ve köylerde dilcilik çalışmaları yapılıyordu. Bu konuları biraz daha zenginleştirmek mümkün.

14 Mayıs 1950 Türkiye Cumhuriyeti siyasi ve iktisadi tarihinde bir başlangıç, bir dönüm noktasıdır. 14 Mayıs 1950 yılında yapılan genel seçimlerde Demokrat Parti iktidar olmuş, Cumhuriyet Halk Partisi muhalefete düşmüştür.

Demokrat Parti iktidarının kültürel icraatlarından ilki, Halkevlerini, CHP nin bir uzantısı gibi görüp kapatması olmuştur. Ünye’miz bu konu da bir şanssızlık daha yaşamıştır. Halkevlerinin bulunduğu bina yanmış ve kütüphanesi, dolayısı ile kitapların önemli bir kısmı kül olmuştur.

1966 yılına kadar Ünye’mizde bu konuda doğru dürüst bir faaliyet yoktur. Konak Sineması, yazlık iki sinema bir de bugün Akbank’ın bulunduğu yerde çalışmayan bir sinema vardır. Ünye’deki Turizm Cemiyeti her 19 Mayıs’ta Samsun’daki gösterilerin bir bölümünü Ünye’ye getiriyor, arada bir İstanbul ve Ankara’dan gelen tiyatrolar toplum hayatımızı renklendiriyordu.

1966 yılında Ünye Kültür ve Musiki Cemiyeti kurulur. Tiyatro, Türk Hal Müziği ve Klasik Türk Musikisi dalı ağırlıklı olmak kaydiyle faaliyete geçer. U cemiyetin en önemli özelliği hangi yaşta olursa olsun, mesleği ne olursa olsun bu düşüncedeki insanları kesinlikle siyaset yapmamak kaydı ile bir araya toplamaktır.

Ünye Kültür ve Musiki Derneği bu güne kadar çeşitli geceler tertiplemiş ve konserler vermiştir. Uzun zamandır her yıl 10-18 yaş arası 120 civarında kursiyere; mandolin, keman, ud, kanun, bağlama, gitar, ve piyano eğitimi vermektedir. Ayrıca 1992 yılında kurulan Ünye Belediyesi Konservatuarı da ağırlıklı ud ve keman olmak kaydı ile her yıl onlarca gence eğitim verdiği bibi, tasavvuf musikisi çalışmaları ile her kademedeki okullarımızın musiki alanında isteklerine yardımcı olmaktadır.

Selim Güler, Ertürk Öztürk, Gülay Ertürk, Sezgin Aydın, Uğur Erdem Ürer, Jale Tatar, Sezin Akkan, Ayşe Yılmaz, Fatih Güler, Zehra Tangaz bu güzide eğitim yuvalarından feyz alanlardan aklımıza gelenlerdir. Bunların yanında yüzlerce gencimiz de koro çalışmalarında bulunmuşlardır.

Bu derneklerde Mehmet Altınköprü, Erdoğan Baytok, Settar Yılmaz, Süleyman Kurnalı, Selçuk Ürerile Zeki Tetik yönetici ve hoca olarak, gururumuz olan bu gençleri ve diğer çalışanları bizlere kazandırmışlardır. Bu idealist kişileri tebrik ediyor ve onlara saygılar sunuyorum.

Nadi Çolakoğlu. 29.Nisan.2004.Ünye