FENER

Ünye feneri Tirebolu feneri ile birlikte Şubat 1911 yılında asetilen gazı ile çalışacak şekilde inşa edilmiştir. Fenerin inşa edilmesinden sonra meraklı halk hergün feneri görmek için akın akın buraya gelmiş ve fenere dokunarak çoğu kez zarar vermişlerdir.. Çevreden gelenlerin fenere zarar vermelerini önlemek için etrafına üç metrelikte bir duvar örülmüştür. Bazen duvarı bile aşanlar olmuştur Bu duvar şu anda yoktur. Ne zaman kaldırıldığı bilinmemektedir.(Kaynak: Osman Doğan)

 1968 yılında yayınlanan Ünye Rehberi’nde Orhan Bora, fenerin Finlandiya’dan alındığını on metre yükseklikte olup üç saniyede bir çaktığını yazmaktadır. Eren Tokgöz ise fenerle ilgili araştırmalarında fenerin Norveç malı olduğunu yazar. Bizim çocukluğumuzda fenere bakan ve her akşam giderek yakan bir aile vardı, “Fenerciler” derlerdi her akşam gider hava kararmadan feneri yakardı. Biz küçücük çocukken bu fenerin yakılışını hava karardıktan sonrada çakmasını seyrederdik. Eve gelince o gece rüyamda fener olmayan yerlerde fırtınalı havalarda kayalıklara çarparak batan yelkenlileri görürdüm.

Fenerin çaktığını denizden hiç görmedim. Görenler, çok uzakta da olsanız bile çaktığında yanınızdaymış gibi etrafın aydınlandığını söylerlerdi.

 Biraz sonra aşağıdaki bölümde okuyacağınız anılarında

 İrfan Işık Fener hakkında şu bilgileri verir:

 Ünye limanı’nı belirleyen Fenerin bakım ve korunması, çalışmasının devamlılığı

 Fenerci Baba’ya emanet edilmişti. Falezin en uç kısmında, hem Çaltı, hem de Yason

 Burnu’ndan döner dönmez görülen bir yerinde, dört duvar şeklinde yapılan bir korunağın

 içine kurulan fener,gece gündüz devamlı belli aralıklarla çift çakan ışığı ile denizdeki trafiğe

 yön veriyordu halen de vermekte.

 Fenerin gayet basit bir düzeneği vardı. Altta bir gaz tüpü, yukarıda onu ayarlı bir zaman

 diliminde otomatik olarak açıp kapatan ve açıldığı zaman ateşleyen bir düzenek. Gazın

 çıkıp ateşlendiği yer olan marpucun çevresinde ışığı uzaklara ulaştırması için ayarlanmış,

 kalın camlı bir çevresel ayna, hepsi bu… 

 Bu sistemin devamlılığını da Fenerci Baba sağlıyordu. Fenerin güvenliği için onun

 bulunduğu kentin en güvenilen bir kişisine teslim edilmesi gerekiyordu ki, bu Ünye için

 Fenerci Baba idi.

Fenerin önü falezlerin en yüksek yeridir. Altı otuz metre derinliktedir. Buradan alınan taşlar sonucu aşağıdaki düzlük oluşmuştur. Bir futbol sahası büyüklüğündedir. Buradan Süleyman paşa sarayının surları, temelleri ve yolları için taş alınmıştır. Saray duvarları için burada patlatılan ve kırılan taşlar bazen deniz yolu ile sallar üzerinde, denizin fırtınalı olup taşımaya elverişli olmadığı zamanlarda kara yolu ile kağnılara yüklenerek taşınır, getirildiği yerde bir kez daha konulacağı yere göre işlenirdi.

Süleyman paşa sarayı 1808 yılında bitirilmişti. Görkemli bir saraydı. Elli yıl kadar var olduktan sonra fırtınalı bir gecede yandı. Yakıldığı da söylenir. Yandığı gece çevrede tam bir felaket yaşanmıştır. Rüzgarın tesiriyle yangın yandaki eşraf konaklarına da sıçramış, uçuşan tahta parçaları uzak mahalleler ve yakın köylere kadar giderek, harmanların, ahırların ve evlerin yanmasına neden olmuştur.

Sarayın bugün yalnız duvarları ayakta kalmıştır, taşlar burada bütün çıplaklığı ile görülmektedir.

Sarayın kapladığı yerde bugün apartmanlar vardır ve sarayla ilgili hiçbirşey kalmamıştır.

Bu saray buraya yapılan üçüncü saraydı, Her üç sarayın kapladığı alan aynıdır. Son yapılan Süleyman paşa sarayının mimarisi diğer saraylardan çok farklıdır. İlk iki saray bütün katları taş olarak inşa edilmişti. Taşlar yine son sarayda olduğu gibi Feneraltı’ndan alınmıştır. Süleymanpaşa sarayı ilk katı taş diğer iki katı ahşap olarak inşa ettirdi. Kırımdaki han saraylarını örnek almıştı fakat onlarınkinden çok daha muhteşem olmuştu.

Bugün Feneraltı bir futbol sahası büyüklüğünde düz bir havuz şeklindedir. Burada taşlar üzerindeki patlatma delikleri ve taşların deniz yoluyla taşınması için oluşturulan yükleme rampası hala durmaktadır.

Fener açıklarında kimsenin pek bilmediği deniz kuyuları vardır.

Ünye Rehberi’nde Orhan Bora;

“Ünye fenerinden 700 metre yıldız ve poyraza gidildiğinde deniz kuyuları başlar, bu kuyuların dipleri bulunamamıştır. 1200 metrelik bir iple deneme yapılmış dibe ulaşılamamıştır. Bu kuyular Ünye fenerinden 7000 metre ileride başlamakta olup Cevizdere’sine uzamakta ve Midrebolu’dan Fatsa fenerine kadar gitmektedir.” demektedir.

Kayalıkların ön tarafında oluşan düzlükte Ünyeliler denize gireler. Kayaların diplerinde midyeler ve kayabalıkları ve çeşitli deniz hayvanlarından oluşan bir dünya vardır. Deniz suyunun en temiz olduğu yerlerden biridir.

Tam fenerin önünde falezin başında durduğunuzda Karadeniz bütün ihtişamı ile gözlerinizin önüne serilir. Sağ tarafta güzel havalarda, Arganot’ların altın postu aramaya giderken mola verdikleri Yason burnu, sağda Çaltı Burnu’nun görünüşü sizi büyüler adeta.

Arganotlar Kolhis ülkesinden dönerken fırtınadan yara alan sazdan yapılma yelkenlilerini feneraltına çekerek onarmışlar ve bu esnada Ünye’den su ve yiyecek almışlardır..

O nedenle bundan yirmi yıl kadar önce, aynı yolculuğu tekrar yapan ekip Ünye’ye de uğramış, sazdan yapılma yelkenli gemileri koyda birkaç gün demirli kalmıştır.

Fener ve feneraltı havuzlarından sonra çamlığa doğru yine kayalıklar ve falezler gelmektedir. Burada kayaların en güzel yeri Beşkayalar’ın karşısında ki yarlar ve kayalıklardır. Sonra Çamlık başlar. Çamlığa girmeden önce biraz yukarıya fenerin arka taraflarına çıkarak oradaki eski Osmanlı mezarlarına bakalım.

Bir Fener Şiiri

Süheyla’ya Mektup

(Ünye’de Bir Yaz Rüyası)

Son gittiğimde yapraklarını dökmüştü gül ağacı Süheyla

Beş kayalar öksüz kalmıştı, beşkardeş gibi

Rüzgar çamların dallarında gidenlere ağlıyordu

Fener yalnız ve üzgün

Bir türlü geçmeyen gemilerine hasret

Çamların altında yıkılmış mezarlarında yatan ölüler

Ne üstteki dünyadan

Ne de fener açıklardaki balıkçılardan habersizdiler

Sen gelmedin diye hasretinden kurudu gül ağacı Süheyla

Sen gelmedin diye dikilitaşta kayalar bile mahzundu

Fener altında kaybettiğim midye tenekem gibi

Aynikola’da seni sordular

Sıra sıra kıyıya vuran hüzün dalgaları

Çok uzaklarda bir balıkçı teknesinden

Gelmedi gelmedi diye el salladı

Uçup gitti yaz mevsimi Süheyla

Sen de uçup gittin yağmayan yağmur bulutları gibi

Hüzünlü sevdanı gönlümde bırakıp

Mavi gözlü kızlar da geçip gittiler

Kaç akşam geçirdim bu şehirde bilmiyorum

Bitmiş bir sevdanın son şarkısı gibi

Kumsallarda yalnız ayak izlerin hatıra kaldı

Çam dallarında bir son fasıl geçti rüzgar

Anlayamadım Süheyla

Makamı nihavent miydi yoksa hüzzam mı?

Hasta dediler onun için gelemedi dediler seni

Sen hasta olma kıyamam Süheyla

Kara gözlerinde ışıkları yanmazsa bu şehrin dayanamam

Fener açıklarındaki balıkçılar

Senin derdini anlamazlar

Onların senin derdinden büyük dertleri var

Sen o gül ağacına arada bir bak Süheyla

Sen fener açıklarındaki balıkçılara incinme

Saçlarında esmediler diye kırılma rüzgarlara

Onlar o gül ağacını nerden bilecekler

Onlar seni nerden bilecekler

 Deli sevdanı nerden bilecekler

Seni bir ben bilirim

Bir hüzün dalgaları Aynikolada,

Bir de içimdeki sen bilirsin Süheyla

Şimdi çok uzaklardasınız

Bu gönlümü verdiğim şehir ve sen

Simdi çok uzaklardayım senden

Bu hasrete dayanmak zor Süheyla

Sevdanın bu türlüsü zormuş

“Ayrılık insana sonradan kormuş”

Bıraktığın boşluğa alışamadım

Alışamadım Üsküdar’ın ışıklarına

Boğazımda bir şeyler düğümlenir

İçimde bir yerim sızlar ince ince

Bunun bir adı hasrettir, bir adı Ünye

Yaşar Karaduman

 ÇAMLIK NASIL OLUŞTU

1900 lü yıların başında buradan çömlek yapımı için çamur çıkarılmaya başlanınca burada ki evlerde yaşayan birkaç hane kayboldu. Uzun yıllar çamur yalakları olarak oyulmuş vaziyette kaldı. Rumların1925 yılında Ünye’yi terk etmesinden sonra Belediye buradan çamur çıkartılması karşısında bir para almaya başladı. Ünye’deki atölyelerde testi çömlek yapılması için çamur çıkartılması 1950 yıllarına kadar sürdü. O zamanlar kuş uçmaz kervan geçmez yerler olarak şehrin dışı sayılırdı.

1944-54 yılları arasında Ünye Belediye Başkanlığ yapan Hüsrev Yürür çamlığın oluşumunu yaptığmız bir röportajda şöyle anlatmaktadır. http://www.unyeses.net/haber15.html

Efendim, burası çamlar dikilmeden önce nasıl bir yerdi?

Bir kısmı mezarlıktı, bir kısmı çömlekçilerin testi-bardak yapmak için çamur çıkardıkları çamur ocakları idi. Çam dikerken hepsini kapattık, kaldırdık.. Açılan çukurları, yalakları doldurmak için neler çektik, makine yoktu, kepçe yoktu, kamyon yoktu, tamamen insan gücüyle kazma kürekle düzeldi. Bir kısmında eski evler vardı, bir kısmı dikenlik çalılıktı, kimse gidip gelmezdi. Bıldırcın zamanı bıldırcın avı kurarlardı.

Oraya çam ağacı dikme fikri nasıl doğdu?

Ben o zaman Belediye Başkanı idim, Orman Bakanlığı, Fidanlıklar Genel Müdürlüğünden bize Belediyeye geldiler. Genel Müdür ve yanında iki ziraat mühendisi " Bize bir yer gösterebilirseniz size  çam fidanlığı kurmak istiyoruz" dediler. Bizim böyle bir şey aklımızda bile yoktu. Olsa bile yapacak ne fidanımız, ne fidan alacak paramız ne gücümüz vardı. Ben de Musa ile (Musa Güven) aradık taradık burayı bulduk. Musa Bey, Meclis üyemiz idi, ağaçlar konusunda bilgisi vardı.

Birkaç yer gösterdik, burayı beğendiler. "Yalnız burası biraz rüzgarlı, çam fidanlarının deniz rüzgarından zarar görmemesi için ön sıraya koruyucu ağaç dikeceğiz" dediler. Musa Beyle peki dedik karar verdik, sonra hep beraber onlara bir yemek verdim. Yemekte yer ve buraya fidan dikimi karara bağlandı. Ziraat mühendisleri ağaçların ikibuçuk metre aralıklarla dikilmesini istiyorlardı, Musa ise beş metre olsun diyordu, ben onları ortada bir yerde buluşturdum.  diyerek o ön sıradaki ağaçlar duruyor mu diye sordu Hüsrev Bey. Evet, duruyor dedim. Ön sıradaki ağaçlara gelince Çamlığı bilenler denizin kenarındaki uzun kara ağaçları hatırlarlar işte bu ağaçlar oraya rasgele dikilmemiştir. Çam ağaçlarını rüzgardan korumak içim bilinçli olarak dikilmiştir.

Fidanlar nasıl ve nereden geldi?

Fidanlar Samsun Gelemen Devlet Üretme çiftliğinden belediyenin kamyonu ile alındı. Fidanların alınması yüklenmesi getirilip indirilmesi ve dikilmesi safhalarında Musa Bey ilgilendi. Musa Bey'in büyük emekleri geçti. Çalışmaların başında bulundu, yıllarca kontrol altında büyümelerini sağladı.

Fidanların Samsundan alınıp Ünye'ye getirilmesinde bir problem yaşamıştık. Bana, ağaçları kamyona koyarken köklerindeki toprakların döküldüğünü söylediler. İlk dikilenler kurumuştu. Azmi efendi isminde bir bahçıvanımız vardı birgün geldi bana "Beyim bu ağaçların bir miktar kendi toprağı olması lazım kökünde " dedi. Gittik konuştuk, bize kökünde bir miktar toprakla veremez misiniz dedik, Veririz ama dökülmemesi için çuval lazım dediler, fırıncılardan çuval aldık, bir kamyona 50-60 fidan ancak sığıyordu, böylece diktiğimiz fidanlar tuttu. Daha sonra Musa Bey azmi efemdi ile çam fidelerini Ünye'de yetiştirmeye başladılar, onlar daha iyi netice verdi.

 Çamlar dikilirken kaldırılmayan mezarlar

Mezarlar vardı orada onlar ne idi?

Burada bulunan mezarlık kısmına otuzlu yıllardan sonra defin yapılmamıştır. O zaman da sahipsiz mezarlardı. Benim Belediye Başkanlığım sırasında bakımsız bir mezarlıktı. Çakırtepe'nin denize bakan yamaçlarına mezarlık yaptık. Ziraat Mühendisleri mezarları kaldırsanız iyi olur dediler. Kaldırmadık. Ama yine de ağaç diktik aralara, belki ileride kaldırırım dedim. O günkü imkanlarımız çok kısıtlı idi. Her şey aynı anda olmuyordu. Çamlığı yaparken bir yandan da Çakırtepe mezarlığını hizmete soktuk. Ondan sonra Çakırtepe’nin dışında başka yerlere defin yapılmasını yasakladık. Şehrin içinde de işlerimiz vardı. Büyük caminin arkası ve çevresindeki mezarlıkları da düzenleyerek bugünkü caddeyi açtık. Cumhuriyet Meydanı düzenlememiz vardı.

http://www.unyeses.net/haber15.html

Çamlık çok uzun yıllar, Samsun, Ordu ve Niksar, Turhal, Tokat Erbaa taraflarından gelen tatilcileri, piknikçileri, ziyaretçileri ağırladı. Meşhur bir yerdi. Pazar günü olduğu zaman yürümek bile imkansız hale gelirdi. O yıllarda içeri araba sokulması yasaktı.

Karadeniz de Samsun Ordu arası böyle bir yer yoktu. Ellili yılların sonunda buraya bir gazino, lokanta yapıldı bir müddet sonra moteller yapılarak kayalıkların bir kısmı halkın kullanımından alındı. Ne gazino ne de motel buraya faydalı olamadı ve tutulmadı. Çam ağaçları bakımsız bırakıldı ve çamlık eski günlerini arar oldu. Yine de yakın yerlerden gelen misafirlere piknik alanı olarak hizmet vermektedir.

Üst tarafta karayoluna yakın kısımda oluşturulan bir yürüyüş parkurunda, bay ve bayanlar sabah yürüyüşü ve spor yapmaktadırlar. Bizim geçtiğimiz saatte bir futbol takımı hocaları eşliğinde çalışma yapıyorlardı

  Kilisenin Vaftiz Havuzu

 Yukarıdaki fotoğrafta görülen harabe Aya Nikola Kilisesinin vaftiz havuzudur. Kiliseden günümüze ancak bu kadarı ve adanın üzerinde birkaç yarım duvar ulaşmıştır. Yunanistan’dan gelen daha önce Ünye’den göç etmiş Rumlar burayı bilirler ve ziyaret ederler ve bu taşı öperler. Deniz zaman zaman çekilerek adaya yürüyerek geçişe izin verir.Adanın üzerinde kayda değer bir şey kalmamıştır.

Aya Nikola ve

Noel Baba’nın Hayatı

Noel Baba Hediyeleri Neden Bacadan Atar?

Dünyada Aya Nikola’nın Adı Verilmiş iki bin kilise vardır

“Aya” veya “Hagia” ekinini Grek Ortodokslar kullanır, Avrupa ülkeleri olan

Latin’ler “Sent” veya “Santa” ekini kullanırlar “Santa Claus” gibi.

Fransızlar “Pere Noel” Türkler “Noel Baba” der. Hepsi aynı kişidir.

Bütün dünyada Noel Baba olarak tanınan Aya Nikola Aziz Nicholaos, Türkiye’nin Akdeniz kıyılarında Lykia kenti olan Patara'da doğmuştur.

Zengin bir buğday tüccarının bir oğludur ve ona Nicholaos adı verilir. Daha gençliğinde mucizeler yarattığına inanılır. Bu inanca göre inşa halindeki bir kilisenin yıkılmasıyla enkaz altında kalan Nicholaos, annesi ağlayıp inlerken, üzerine yığılan taşların altından sağlam olarak kurtulmuştur.

Bir süre sonra babası öldüğünde büyük bir servetin tek mirasçısı olmuş ve servetini yoksullara yardım için harcamaya karar vermiştir.

Bu sırada Patara'da önceleri çok zengin olan bir şahıs fakirleşmiş ve kızlarının çeyizini yapamayacak duruma gelmiştir.

Çaresizlikten kızlarını satmayı bile düşündüğü bir anda, Nicholaos durumu görerek onlara yardım etmeye karar verir. Kendini belli etmemek ve aynı zamanda gururlarını kırmamak için kızların evine gece gider. Onlar uykuda iken büyük kızın açık olan penceresinden çeyizine yetecek olan bir kese altını içeri atar.

Sabah parayı bulan büyük kız çok sevinir.

Daha sonra ortanca ve küçük kızın çeyiz paralarını da karşılamak isteyen Nicholaos, pencereleri kapalı olduğu için bacadan atar.

İşte Noel Baba'nın yılbaşında hediye bırakma öyküsü böylece doğar.

Aziz Nicholaos'un yaşamıyla ilgili bir öykü de şöyledir;

Nicholaos hacı olmak üzere Kudüs'e gider. Geri dönüşünde fırtınaya tutulan gemiyi dualarıyla batmaktan kurtarır, ayrıca denize düşerek boğulan bir denizciyi de diriltir. O günden sonra Aziz Nicholaos denizcilerin de koruyucu azizi olarak kabul edilmiştir.

Nicholaos bir müddet sonra Patara'nın komşu kenti Myra'ya göç eder. Myra Başpiskoposu ölmüş yerine geçecek kişi üzerinde anlaşma sağlanamamıştır. Bunun üzerine sabah kiliseye ilk gelen kişinin başpiskopos olması kararlaştırılır. Aziz Nicholaos kiliseye ilk gelen kişi olarak başpiskopos seçilir. Burada da mucizelerine devam ederek üç generali ölümden kurtarır.

Diğer bir öyküsü ise şöyledir:

0 yıl Myra'da kıtlık çıkar. İskenderiye'den Byzantion'a mısır götüren bir filo Myra'nın limanı olan Andriake'ye uğrar. Nicholaos hemen limana koşar ve her gemi başına bir miktar mısır vermelerini ister. Gemiciler Byzantion'a vardıklarında istemeyerek verdikleri mısırların yerlerinde olduğunu hayretle görürler.

 M.S. 325 tarihinde Hıristiyanlık içindeki problemleri çözmek için İznik'teki (Nikaea) meclis toplantısına Myra Başpiskoposu olarak katılır. Öğrencilerin de koruyucusu olduğuna inanılan Aziz

Nicholaos'un 6 Aralık 343'te 65 yaşında iken öldüğü sanılmaktadır. Myralılar onun adına bir kilise yaparak içindeki lahitte onu sonsuz uykusuna bırakmışlardır.

Haçlı Seferleri sırasında 20 Nisan 1087'de Bari'den gelen tüccarlar kemiklerini çalıp Bari'ye götürmüş ve yaptıkları bazilikaya gömmüşlerdir. Onun olduğu sanılan geride kalmış bir kısım kemik ise bugün Antalya Müzesi'nde saklanmaktadır.

Noel Baba Kilisesi

Aziz Nicholaos öldüğünde yapılan kilise veya şapel 529 yılındaki zelzelede yıkılınca daha büyük bazilika tipinde bir kilise yapılmıştır. Bu kilise VIII. yüzyılda zelzele veya Arap akınlarıyla yıkılmış, daha sonra tekrar yenilenmiştir. 1034 yılında Arap donanmasının denizden yaptığı akınlarla harap olmuştur. On yıl harap durumda kalan kilisenin 1042'de Bizans İmparatoru IX. Konstantin Monomakhos ve eşi Zöe tarafından tamir ettirildiği kitabesinden anlaşılmaktadır. XII. yüzyılda binaya bazı ekler yapılmış, kilise tekrar onarılmıştır.

XIII. yüzyılda Türklerin eline geçen Myra'da, kiliseyi serbestçe ibadet etmek için kullandığını ve kilisede bazı onarımların yapıldığını anlıyoruz. 1738'de büyük kilisenin yanındaki şapel tamir edilmiştir. 1833- 1837 yılları arasında Anadolu'yu gezen C. Texier, Myra'ya da uğramış ve kitaplarında kiliseden bahsetmiştir

 Hristo ve Eleni

Bu fotoğraf Ayanikola Kilisesinin karşısında ki kayaların üzerinden çekilmiştir. Kayanın üzerine kazılmış H&E harfleri ve bir tarih vardır. 1901.

Bu harfler Hristo ve Eleni’nin isimlerinin baş harfleridir.

Hristo ve Eleni 1901 yılında buradaki bulunan köyde yaşamışlardı, birbirlerini sevmişlerdi.

1901 yılında bir yaz akşamı burada gizlice buluştular ve isimlerinin baş harflerini buraya kazıdılar.

Hristo 20 Eleni 17 yaşlarında idi. Evlendiler iki kız bir erkek çocukları oldu. Ailece 1924 yılındaki mübadelede Yunanistan’a gönderildiler.

Hristo 1961 yılında Yunanistan’ın Makedonya sınırındaki Oine (Ünye) kasabasında 80 yaşında öldü. Eleni ondan sonra onüç yıl daha yaşadı ve 1974 yılında 90 yaşında öldü. Eleni öldüğünde eşyaları arasında Ünye’den 1930 yıllarında gönderilmiş kartpostallar buldular. Hristo ve Eleni uzun yılar gittikleri Yunanistanda  Ayanikola köyünün ve Ünye’nin hasreti ile yaşamışlardı..

Yukarıda son fotoğrafları görülen Aynikola, Aya Nikola kilisesi kalıntılarından bugün en altta görülen duvar kalıntıları, yol ve adanın arkasında birkaç parça taş kalmıştır. Defineciler halen burayı gece gündüz kazmaktadırlar. Orta yerde yalnız başına ıssız ve kimsesiz durduğu için buraya Ünyeliler Garipler Adası da demektedirler. Garipler adası geçmiş günlerine hasret gerçekten yalnız başına durmaktadır. Ada ve karşı tarafı geçmiş yıllarda bıldırcın avının yapıldığı yerlerdi.

Buralara direkler dikilir ve ağ gerilirdi. Denizden gelen bıldırcın bu ağlara takılarak avlanırdı. Günümüzde bu tür avcılık yasaklanmıştır.

 Aynikolada Bıldırcın Hikayeleri

 “Dalgalar arasında kaybolan çocukluğum”

 Ali Rıza Gültekin

Her yıl Ağustos ayının ortasından Ekim ayının başlangıcına kadar olan dönemde sahilde, ağlarla bıldırcın avcılığı yapılır. Bu Ünye için ve özellikle de Ortayılmazlar Mahallesi Türbe Caddesi için babadan oğula geçen bir gelenektir. Çamlıktan, Devlet Hastanesi’nin alt tarafından (Topyanı’ndan) İskender Deresi’ne, Uzunkum’a kadar olan deniz sahilinde yapılırdı.

Bu avcılık aşağı yukarı 3 - 5 metre yüksekliğinde 30 - 50 metre uzunluğunda ağlarla yapılırdı. Bu ağlar İsa suruğu yardımıyla daha öncesinden düzenli ve sistematik olarak toplanmış olan ağlar, yine aynı sistem çerçevesinde direklere gerilirdi. İsa suruğu fındık ya da özü kızıl diye bilinen pek ekonomik değeri olmayan, ormanda sıkça bulunan bir ağaçtan yapılırdı.

Hemen hemen her av yerinin bir özel ismi vardı ve herkesin kendine ait bir av yeri vardı. Ortada yazılı bir kural yoktu, fakat herkes bir birinin hakkına riayet ederek, biraz da meslekî, kültürel, ahlâkî değerler çerçevesinde her sene aynı yere ağlarını kurardı. Tabi bazen bu zinciri kırıp kabadayılık yapanlar da olurdu; özellikle de gariban kimselerin av yerlerini işgal ederlerdi. Neyse ki bu sayı çok az olur, diğer avcıların müdahalesiyle de tatlıya bağlanmaya çalışılırdı. O zamanlar biz Küçük Dere ve Yamandı diye bilinen av yerlerine ağlarımızı kurardık.

Küçük Dere ismini o zamanlar denize dökülen bir dereden almıştır. Aynikola ve Askerî Gazino arasında kalan yerden akıp denize kavuşuyordu. Şimdilerde bu dere sahile yapılan yol nedeniyle kaybolmustur. Öteki av yerimiz ise Yamandı idi. Aynikola’nın hemen üzerinde Calamarka Suyu’nun bitiminin Samsun tarafındaydı.

O zamandan hatırladığım diğer av yeri isimleri ise; Minik KuŞ, Yılan Deresi, Kör Mahmut, İskender Deresi, Saray, Calamarka, Pas Pas (o zamanlar çok popüler bir av yeri idi,) Garipler ile Ada arasında kalan yerdeydi, en çok bıldırcınların yakalandığı av yeri burasıydı, uzun Mehmet ve kardeşleri bu av yerini kurardı), gibi isimlerdi.

  FOKFOK ÜSTÜ

  FENER ALTI AYNİKOLA- İSKENDER DERESİ-

BILDIRCIN AĞLARI

 GARİPLER’DEN ÖTEYE

 Ayanikola adacığından iki koy sonra ve Uzumkun ve üzerindeki yerleşim yerleri başlar. Ön tarafı Samsun Trabzon karayoldur, yolun üst tarafı yeni yerleşime açılan yukarıya doğru bağ ve bahçelere doğru gelişen Ünye’dir. Uzunkum’ un başlangıcında Ünye’nin en düzgün plajı yer alır. Plajın üs tarafındaki yerler sahipli olup buralarda turistik tesisler, tatil evleri, bungalovlar restoran ve camping vardır.

 DERBENT

Falezlerin son noktası Derbent yarlarıdır. Önünde ve arkasında iki koyun bulunduğu Derbent Devrent te denir denizin toprağı aşındırması ile oluşmuştur.

Buradan önce ve buradan sonra oteller, moteller, bungalovlar özel işletilen tatil evleri sıra ile uzun kumsalların üzerinde dizilirler.

Ünye’de özellikle Karadeniz’de yaz mevsiminin kısa sürmesi nedeniyle bölgeye henüz istenilen yerli ve yabancı turist akını sağlanamamıştır. Bu kıyı şeridinde hizmet veren otel motel ve lokantaların müşterileri genelde Ünye hinterlandından yani Niksar, Tokat, Turhal, ve Hatta Sivas gibi yerlerden gelenlerden oluşmaktadır.

Garipler adasından sonra iki kilometrelik derbent yarlarına kadar Uzunkum’da kayalık yoktur geniş ve temiz kumlu uzun bir kumsal oluşmuştur. Yazın kumsal boyunca bi çok tatil yeri ve plajlar dışardan gelen misafirleri ağırlar.

Ücretli veya ücretsiz herkesin yararlanabileceği uzun kumsalın sonunda Derbent yarları, falezleri başlar. Bu falezler denizden yirmi metre kadar yüksektirler. Üst kısımlar genelde özel mülk yerleşim yeri, oteller restoranlar, kırkahveleri, ve turistik tesisler vardır. Şehirden her an dolmuşlarla kolayca gelinebilir.

Derbent’ten sonra yerleşim ve tesisler azalmakta sahil uzun ve bakir kumsal olarak kilometrelerce devam etmektedir.

Ünye sahillerinde tabii plaj ve koylar çoktur. Plajlar ince ve siyah kumludur. Kumun romatizmal hastalıklara iyi geldiği söylenmektedir.

Karadeniz çoğu zaman dalgalıdır. Doğal olarak bu sahillerde de deniz zaman zaman dalgalı olur. Burada sahili tanımayanların ve Karadeniz’in dalgalı havalarda özelliğini bilmeyenlerin denize girmesi doğru değildir. En güzel denize girme ayları Temmuz ve Ağustostur. Ağustos ayında genelde plajlar ve kumsallar sakin ve boş olur. Çünkü yerli halk fındık toplama mevsimi olduğu için fındık bahçelerine gitmişlerdir. Ünye Karadeniz de doğal plajlara sahip tek ilçedir.