Zeytinlik Sokak !.... Başlangıç noktası Tepe Camisi, bitiş noktası Zeytinlik. 
Üniversite ve askerlik günlerinde adres olarak vermekten hep gurur duyduğum Zeytinlik Sokak….
Sonundaki kayraktan dere ağzına oradan Yalı kahvesine iniliyordu. Bu yol artık belki iki üç kişi tarafından bile kullanılmıyor günümüzde. Bu tür kestirme yolları kullanma yerine bizler genelde motorlu taşıtlarımızı, dolmuşları kullanıyoruz.
Zeytinlik Sokak sakinleri sırası ile Karamehmetoğlu, Kurnalılar, Yılmazlar, Becekler, Dokgözler, Araplar....  Biz dokuz kişiydik… Birbirimizi bilirdik.
Zeytinlik Sokakta evlerin hepsi yolun sol tarafında sıralanmış Ünye’yi tepeden seyrediyorlardı. Yolun sağ tarafındaki fındıklığın Hafız Ali yeri olan adı yuvarlana yuvarlana Havzali yeri olmuş. Fındık bahçesi bitişiğinde zeytinliği kadar Kel Cemal dedenin fındık bahçesi var. Kel Cemal sınıf arkadaşım Nedim Sider’ in dedesidir.

Karamahmutoğlu Hanesi  Tepe Camii Sokak karşı köşesindeki birinci ev.
Tahsin – Raziye, cocukları; Tacettin, Fehriye, Hatice, Giyasettin, Şükrü, Cevat, Murat.
Murat benim hem mahalleden hem de okul arkadaşım. Rahmet ile anıyorum. 

İkinci ev Kurnalılar Hanesi
Veysel – Şeker, çocukları: Ahmet – Zekiye, Beyhan, Zekiye, Zehra, Leman, Mehmet, Mustafa.
Üçüncü ev ORMAN Muhafaza memuru Osman Yılmaz Hanesi
Osman – Firdevs, çocukları; Sami, Fahri, Hacı, Musa, Necmiye, Sinan. Orman Muhafaza memuru Osman Yılmaz Çamurlu Mahallesinin Çalışkan muhtarı Altan Yılmaz’ın dedesidir.

Dördüncü ev Becekler Hanesi
Mukaddes Ninenin oğlu Şeremet ve kızı Seniye Seniye teyze.Terme ye gelin gitmişti., Şeremet – Hadiye, çocukları : Yılmaz, Süheyla, Ercan, Leyla, Necla, Yıldız, Mustafa.

Beşinci ev Beceklerin damadı İbrahim Özdemir Hanesi
İbrahim – Bergüzar, çocukları: Şükran, Şaduman

Altıncı ev Kepcük Kadirler. Büyük Dedenin babası Kethuda oğlu İbrahim
Büyük dede Abdulkadir–Hatice (Ece), çocukları; Mustafa, Ahmet, Mehmet.
Mustafa Osmanlı Adliyesinde katip. Rus harbinde Sarıkamış ta donarak şehit oldu.
Ahmet, o da babası gibi ip ve urgan yapımı ustası Yemen harbinde şehit, künyesi Bağdat hastanesinden geldiğinden orada öldüğü biliniyor.
En küçük oğul Mehmet–Hatice çocukları: Emriye, Refika, Ahmet.
Emriye Türbe mahallesine Veysel kaptanın oğlu Adil’e (Karaduman) gelin gitti.
Ahmet–Saime çocukları, Eren, Abdülkadir, Sema.
Annem Saime Çömlekçi mahallesinden Tavlalı Hamdi’nin (Kapıcıoğlu) kızı

Yedinci ev Arap Osman Hakkı Hanesi
Arap Osman Hakkı -Asiye( Hacıbekir kızı) çocukları Mehmet ve Rıza

Sekizinci ev Mehmet Kul Hanesi
Mehmet – Hanım çocukları: Hamdi, Sebahattin, Leman, Suzan, Hacıbey.

Dokuzuncu ev Rıza Kul Hanesi
Rıza – Seher çocukları: Sebahattin, Asiye, Abdullah, Ahmet, Sezai, Mustafa, Alaattin.
Mehmet ve Rıza kardeş oldukları gibi eşleri de Hanım ve Seher de kardeştiler. 

Şimdi ismi “Tepe Cami Sokak “ olan Zeytinlik Sokak

Zeytinlik ulu zeytin ağaçlarının gölgesinden başlayan Hasan Sırmabıyık dedenin fındık harman yeri ve fındık evi. Ev sadece fındık toplama ve harman zamanı zeytinlik sokak ile birlikte yaşıyordu. Zeytin ağaçlarından birisi vardı ki dört beş çocuk el ele verdiğimizde çevresini saramazdık. Rasim amcanın kızları zeytinlik bizim diye orada oynatmazlardı bizi. Hasan Sırmabıyık dedenin dünya tatlısı eşi Fevziye annenin verdiği taktikler sayesinde Rasim amcanın kızları Sevil ve Mehpare’yi yenilgiye uğrattığımızda olurdu. Yine de zeytinlik kestirme yolundan tepedeki eve giderken çekinirdim Rasım amcanın kızları Sevil, ve Mehpare’den.

Arap Hakkı’nın dut dibi denilen çayırlığının ortasındaki dut ağacı, Dokgöz’ün evinin önündeki dut ağacı ile tepenin düzlüğündeki dut ağacı yaşıt üç kardeştiler. Günümüze ancak biri ulaşabildi. Zeytinlik sokağın Evliya Dedesi de ünlüydü. Geceleri uyumayan, korkan, çişini tutamayan çocuklara iyi geldiği söylene gelmiştir. Kendirden ip yapan tezgahların bulunduğu tepe tersanelerinde yoğun üretim yapılıyordu.

Zeytinlik sokak sakinleri genelde ipçi ustalarıydı. Kurnalılar, Karamahmutoğulları, Şeremet İpçi (Becekler) ve Abdulkadir Dedem, Ahmet ve kardeşi Mehmet dedem İp Urgan ve halat imalatı dışında Denizcilik işlerini iş edinmişlerdi. Arap Rıza ve oğulları tenekecilik işleri soba ve kuzine imalatı, Arap Mehmet Dede ve oğulları namlı dülger ustalarıydı. Betonarme Ünye’de imparatorluğunu ilan edinceye kadar inşa ettikleri evlere damgalarını vurdular. Zeytinlik sokakta Beceklerin Şeremet emminin ip imalat tezgahı vardı. Bende Şeremet ustaya çıkrık çevirip al doliyi talimatlarını yerine getirdiğimi unutamam.

 

Dedemin babası Abdulkadir de ünlü bir ipçi ustasıydı. Mehmet Dedem ile birlikte çalıştıkları tezgahı varmış. Ben yetişemedim. Ancak Zeytinlik sokaktaki evimizin arkasında çıkrık ve makara takımı ile oynadığımı hatırlıyorum. Zeytinlik sokak sakinlerinden yerleşik işlerinin dışında denizcilik ile de ilgiliydiler.

Zeytinlik sokakta Karamahmut’ların Murat, Cevat, Kurnalı’ların Zehra, Mehmet, Zekiye, Becekler’in Ercan, Leyla, Necla, Yıldız, Şükran, Dokgöz’lerin Eren, Abdulkadir, Arapların Hacı ve Alaattin, Leman ve Suzan ablalarımızın korumasında ,doğanın bağrında topraklara ve çamurlara bulanarak deeeeeeyyydaha feryatları arasında büyüyüverdik. Biz 9 kişiydik, işlerimiz farklı, aşlarımız ayrı kazanlarda kaynıyordu. Tasada, kederde, sevinçte bir potadaydık Zeytinlik Sokakta

Zeytinlik Sokak ve Camisi

Zeytinlik Sokak şimdiki gibi öyle hep taş kaplı değildi. İki kişinin rahatlıkla geçeceği biçimde Arap Rıza’nın evine kadar dere taşından yapılmış Arnavut kaldırımı vardı. Yolun diğer kısmı topraktı. Bahar ve yaz aylarında yürünebilirdi toprak yolda. Ancak kışın odun yükü taşıyan at, katır ve eşeklerin batması olağandı. Firdevs ninelerin bahçesindeki mandalina ve portakalların rengi çok canlı ve parlaktı. Albenisi yüksekti kısacası. Oradan mandalina veya portakal çalmak düşünülecek en olanaksız seçenekti. Bir defanın dışında başkada deneyemedim !...... Zira Firdevs teyzenin mutfağı mandalina bahçesini gözleyen ve koruyan bağ bekçisi gibiydi. Çok iyi insandı Firdevs teyze, Babaannemin ahretliğiydi. Biraz sertti, bu tür yaramazlıklarımıza müsamaha göstermezdi

Kimlikleri tanımaya başladığımdan itibaren öz dedem Dokgöz Mehmet ile Arap Mehmet dedem olarak girdiler belleğime. Dede ve Arap dede olarak kaldılar hayatımda. Her ikisi de göçüp gittiler ben onlara doyamadan.

Hatırladıkça bugün bile heyecanlandığım bir olayda fındık harman sonrası .... ayıklama imecesidir. O zamanlar fındık patozları yoktu. Harmanda kurutulan kabuklu fındıklar çubuk ve tırmıklarla dövülerek taneleri ayrılırdı. Ancak yine de kabuklarından ayrılmazdı. Bu geri kalanlar bir yere yığılır ve elle ayıklanarak alınırdı. Bu işleme genelde akşamüstü başlanır. Ev hanımları ev işlerini bitirdikten sonra başlıyordu fındık ayıklamaya. Gece lambalar altında geç saatlere kadar devam ederken sohbetin doruğuna çıkılıyordu. Kavsaktan fındık ayıklama işi Zeytinlikte ...... Hasan Dedenin Zeytinlikteki harmanında son bulurdu. En uzun harman arada olurdu. Aynı şenlik tepe harmanlarında da yaşanırdı. Biz çocuklar için Kavsak ayıklama işinin en hoş ve zevkli tarafı ağaçlardan yumuşak ve kabarmış kavsak yerine atlayarak yaptığımız oyunlardı. Üstümüzün kirlenmesi dolayısı ile azar ve dayak yerdik. O zevk ve keyif için vız gelirdi azar ve ayaklarına vurulan iki fiske. ...... Bugün olsa yine vız gelir o keyif için

Zeytinlik Sokağın Çocukları

İstanbul’a giden ve İstanbul’dan gelen vapurlar Ünye’den açıkta demirlerdi (ki burada belirleyici olsun diye 2 adet çapar demirli dururdu). Düdüğü ile de Ünye’yi selamlayarak geldiğini haber verirdi Kaptan Paşalar. Düdük sesini duyduğumuzda Zeytinlik sokağın sonundaki kayrak başından, Daş Hasanın evinin üstüne kadar uzanan duvar yıkıntısının üzerine çıkar, demirlemiş vapuru, arkasına bağlı çaparları ile denizi yara yara ulaşmaya çalışan Yaşar Kaptan ve Dumantepe’sini seyrederdik. Yeşillikler arasına serpiştirilmiş kiraz kırmızısı kiremit damların üzerinden elinizi uzatsanız Kaptan Paşanın elini tutacakmış duygusu yüreğinizde hissederdiniz

Dumantepe içinde birkaç söz edeyim;

Karayolu Kargaları denizin martılarını yok edinceye kadar aş getirdi yuvasına, iş üretti ülkesine Dumantepe. Sevdalıları kavuşturdu. Kimi zaman aşıkların yüreğine sabır ve hasret koydu. Dumantepe bütün ömründe sancağında hasret ve hüzün, iskelesinde sevinç ve coşku taşıdı bıkıp usanmadan. Yürek yakan ayrılıklar gördü, kavuşmaların sevincine tanıklık etti. Dumantepe ile birlikte Yaşar Kaptan da dağlar kadar yüce yüreğine gömdü olup bitenleri.

Deniz bitti……

Dumantepe kumluğa çekildi. Çok geçmeden Yaşar Kaptan’ın kalbi yenildi ölüme, Dumantepe’nin ahşapları Muhtar Çömlekçi İbrahim Ustanın fırınında çömlek pişirdi. İsveç çeliğinden Lister Motoru üzgün ve küskün, hiç çalışmadı Kaptanından sonra ….. Hurdaya sattılar… 

Günümüzde Zeytinlik sokak, olmuş Tepe Camii Sokak !..... 
Ünye’nin Sayın Belediye Meclisi üyeleri, Belediyenin Sn. Başkanı sokağımın adını geri istiyorum.
Lütfen geri veriniz ….
Zeytinlik Sokak sonbaharda temel direklerinden ikisini Sn. Hadiye İPÇİ Hanım ile Sn. Arap Sebahattin KUL Beyi ebediyete uğurladı. Rahmetle anıyorum Ruhları Şad olsun.
Geçmişini bilmeyen Ünyelinin geleceğini aydınlatacak ışığı olmayacaktır..

Sevgi ve saygılarımla.
Eren Tokgöz
22.Kasım2006, Üsküdür / İSTANBUL .